केल्याने देशाटन....!!

‘‘राजियांचा गड अन् गडांचा राजा’’ अशी  बिरूदावली अभिमानाने मिरवनाऱ्या  राजबिंडा  या राजगडाचे स्थान हे दुर्गवेडयांच्या आणि भटकंतीच्या विश्वात  मानाचे तर आहेच, तसेच ते इतर सर्व दुर्गापेक्षा वेगळे देखील आहे. अशा  या किल्ल्याचे रांगडे, रूबाबदार रूप पाहण्यासाठी कित्येंक दुर्गयात्रींचे पाय हे या ठिकाणी कायमच वळत असतात. कितीही गड किल्ले पाहीले तरीही या गडाची बातच न्यारी! याचा इतिहास तर रंजक आहेच, शिवाय येथला भूगोलही आपल्या सारख्या पांथस्थांच्या डोळयांचे पारणे फिटवणारा आहे. त्यामुळे येथे का यायचे यासाठी कारणांची गिणतीच न केलेली बरी!  पावसाळ्यातला राजगड  वारकरी ज्या भावनने  पंढरपूरच्या विठुरायाची वारी दरवर्षी  नित्यनियमाने न चुकता  करीत असतात. अगदी त्याच भावनेने  अस्सल दुर्गयात्री या देखण्या राजगडाची मोहीम नेहमीच आखीत असतात. म्हणूनच राजगडाला आवडीने भटक्यांची पंढरीसुद्धा  म्हटले जाते ते  याच कारणामुळे. दुर्गभ्रमंतीची आवड आहे पण राजगड अजुन पहायचाय... असा दुर्देवी फिरस्ता तुम्हाला  शोधूनही सापडणार नाही आणि सापडलाच तरीही त्याच्यासा...

पाऊस म्हटंल की धबधब्याच नाव ओघाने येतेच. किंबहुना पाऊस आणि धबधब्याच नातच मुळी पर्यटनाच्या विश्वात महत्वाच समजल जाते. दोघांचा अविष्कार हा पाहण्याजोगाच असतो. एकंदरीतच धबधबा जेवढा आकर्षक, सुंदर दिसतो, तसाच तो अनुभवासादेखील वाटत असतो. पावसाच्या दिवसात तर सह्याद्रीच्या डोंगररांगात तर धबधब्याचा असंख्य माळा साद घालताना दिसतात. डोंगराच्या कातळ कड्यावरून जीवाच्या आकांताने उड्या मारणाऱ्या या पाण्याच्या प्रवाहाने जसे भटक्यांना, पर्यटकांना वेड लावले आहे तसेच साहित्यक्षेत्रातील कवी, लेखकांनाही लावले आहे. नवसाहित्यिकांना तर पाऊस आणि धबधब्याशिवाय दुसरा सुंदर आधार बहुधा कुठलाही नसेल, इतकी यात शब्दांची सृजनशीलता भरलेली दिसून येते. धबधब्याच रौद्रसुंदर रूप, शेकडो फुटावरून कोसळणाऱ्या प्रपाताचा धीरगंभीर आवाज, पाण्याच्या प्रवाहाची होणारी नयनरम्य हालचाल या साऱ्या गोष्टीना नजरेत सामावून घेणे म्हणजे मोठे अवघड काम. धबधब्याच हे रूप डोळ्यांनी साठवताना दमछाक झाली की मग काही जण कॅमेऱ्याचा “क्लिक-क्लिकाट” सुरु करतात, तर काही शब्दांचा आधार घेऊन या धबधब्यांवर प्रेम करताना दिसतात. एकंदरीत सांगायचा मुद्दा हा की पाऊसात ...

आपल्या महाराष्ट्रात पर्यटनासाठी  अनेक उत्तम वास्तू, किल्ले आहेत.गडकिल्ल्यांच्या शिवाय महाराष्ट्रातली भटकंती पूर्णच होऊ शकत नाही.भटक्यांच्या  जीवाला वेड लावणा-या या किल्ल्यांवरचं वातावरण काही वेगळंच असतं.केवळ किल्लेच नाही तर सह्याद्रीच्या पोटातले घाटरस्ते हाही असाच अनेकांचा आवडीचा विषय आहे.सह्याद्रीच्या पोटातल्या या  प्राचीन  सा-या वाटा पालथ्या घातल्या तरीही आपले मन काही भरत नाही.याच यादीतला आणि अग्रणी असलेला   असाच एक लहान थोरांचा आवडता स्पॉट म्हणजे नाणेघाट. हा प्राचीन भारताच्या महाराष्ट्रातील एक प्राचीन व्यापारी घाट मार्ग आहे. पूर्वीच्या काळात व्यापार करणं सोपं जावं म्हणून हा घाट आणि यासारख्या असंख्य घाट वाटा सह्याद्रीच्या पोटात खोदण्यात आल्या . असाच वैभवशाली  इतिहास असलेला आणि समुद्र सपाटीपासून २७२४ फूट उंच असलेल्या नाणेघाटाची सैर एकदा तरी केलीच पाहिजे. भारतीय प्राचीन संस्कृतीच्या खाणाखुणा आपल्या अवतीभवती नांदत असतात. अशा संस्कृतीची ओळख व त्यांचं अस्तित्वही अशाच खाणाखुणांतून आपल्याला ‘शोधावं’ लागतं. शोधावं लागतं असं म्हणायचं कारण की अशी ठिकाणं आप...

 "वाघेश्‍वर" मावळ तालुक्याच्या पश्‍चिमेला असणारं छोटंसं गाव! तसं पाहिलं तर जिल्ह्याच्याच  नव्हे तर तालुक्याच्याही नकाशात हे गाव शोधताना दमछाक होईल. इतकं याचं अस्तित्व लहान आहे.इथला  सारा भाग पवनमावळ म्हणून ओळखला जातो.पवना नदीच्या काठचा हा परिसर.मोहक..आणि तितकाच निसर्गरम्य!         साधारण पन्नास   वर्षांपूर्वी याच गावासारखीच आजूबाजूची काही गावे पवना धरणाखाली गेली आणि आजूबाजूला विस्थापित झाली. या गावच्या जमिनीबरोबरच येथली देवळे, वाडे, घरे आदींना जलसमाधी मिळाली.ह्या साऱ्या वास्तू शिवकाळातील होत्या  तर मंदिरे मात्र अगदी हेमाडपंथी धाटणीचीच होती. परंतु  हे सारं काही पाण्याखाली गेलं आणि आपण सर्वजण या अनमोल अशा वैभवशाली ठेव्याला मुकलो.तसं पाहिलं तर पवनमावळचा हा सारा परिसरच तुंग-त्रिकोणा-लोहगड-विसापूर अशा ऐतिहासिक किल्ल्यांच्या कोंदणात स्थित आहे. त्यामुळे या अशा किल्ल्यांच्यापायथ्याशी असणारी ही गावेसुद्धा इतिहासातून तावून-सुलाखून निघालेली होती यात शंकाच नाही. मावळातील या  किल्ल्यांवर जशी उत्कृष्ट बांधकामे, स्थापत्याची ...

काही स्थळांना ट्रेकर्स मध्ये मानाचे स्थान आहे.यापैकीच एक अग्रणी ठिकाण म्हणजे भीमाशंकर .भीमाशंकरचा ट्रेक करणारे अनेक ग्रुप नेहमीच वेगवेगळ्या वाटांच्या शोधात असतात. त्यातलीच एक विलोभनीय वाट आहे ती भोरगिरी ते भीमाशंकरची. निसर्गरम्य अशा या वाटेवरून भीमाशंकरला पोहोचण्याचा अनुभव काही वेगळाच आहे. ‘भोरगिरी ते भीमाशंकर’ हा कित्येक पट्टीच्या टेकर्स आणि भटक्यांचा पायी चालण्याचा राजमार्ग आहे. वारकरी ज्या भावनेने विठुरायाकडे पंढरीच्या वारीसोबत पायी चालत जातात, अगदी त्याच भावनेने अनेक जण ‘भोरगिरी ते भीमाशंकर’ यासारखा भन्नाट ट्रेकरूट निवडतात. या दोन्ही भावनेत फरक इतकाच की वारक-यांना पायी चालण्याची ओढ विठुरायाच्या दर्शनासाठी म्हणजेच भक्तीची असते तशीच आपल्यासारख्या ट्रेकर्सना असते ती ओढ निसर्गाच्या प्रेमाची अन् त्याला कवेत घेण्याची. त्यामुळेच डोक्यावर धो-धो पाऊस कोसळत असताना, चिखलवाट तुडवत जाताना, निसर्गाला जवळून अनुभवताना चालत राहणं किती आनंददायी असतं हे इथं आल्याशिवाय बहुधा कधीच कळणार नाही. म्हणूनच अनेक टेकर्स दरवर्षी  अगदी न चुकता भोरगिरी ते भीमाशंकर निसर्गवारी करतात. भोरगिरी परिसरातील पा...